Quy định truy xuất nguồn gốc hiện hành: doanh nghiệp cần chuẩn bị gì
Chỉ trong năm 2026, khung pháp lý về truy xuất nguồn gốc ở Việt Nam đã có thêm một luật sửa đổi, hai nghị định và nhiều thông tư của các bộ. Với doanh nghiệp, câu hỏi thực tế thường không phải "luật nói gì" mà là sản phẩm của tôi có thuộc diện bắt buộc không, và nếu có thì phải làm gì, trước ngày nào.
Dưới đây tóm tắt các văn bản chính, tách phần bắt buộc khỏi phần khuyến nghị, và nêu rõ những điểm hiện còn chưa chắc chắn. Nội dung cập nhật đến ngày 13/11/2026. Đây là tài liệu tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý, và doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản gốc trước khi quyết định.
Trả lời nhanh
Truy xuất nguồn gốc bắt buộc với hàng hóa có mức độ rủi ro cao, theo danh mục và lộ trình do từng bộ quản lý ngành xác định. Với hàng hóa rủi ro trung bình và thấp, việc này là tự nguyện và được khuyến khích.
Không có một danh mục chung cho cả nước. Doanh nghiệp cần xác định sản phẩm của mình thuộc danh mục của bộ nào, rồi đọc lộ trình của bộ đó.
Với hàng thuộc Bộ Công Thương, Thông tư 31/2026/TT-BCT đặt hai mốc: từ 1/7/2026 đăng ký tài khoản và xác thực thông tin sản phẩm, từ 1/1/2027 truy xuất đầy đủ trước khi hàng lưu thông.
Từ 1/1/2027, Nghị định 372/2026/NĐ-CP có hiệu lực, đặt ra Nền tảng quốc gia về định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc do Bộ Công an quản lý.
Các văn bản chính và thứ tự áp dụng
Có thể hình dung bốn lớp văn bản. Luật đặt nguyên tắc. Nghị định hướng dẫn chi tiết. Thông tư của bộ quyết định danh mục và lộ trình cho nhóm hàng thuộc phạm vi quản lý của mình. Nền tảng quốc gia là hạ tầng dùng chung để các hệ thống kết nối vào.

Luật sửa đổi Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa (số 78/2025/QH15) có hiệu lực từ 1/1/2026. Điều 6d mới quy định với hàng hóa có mức độ rủi ro cao, truy xuất nguồn gốc là bắt buộc, do bộ, cơ quan ngang bộ xác định và có lộ trình thực hiện.
Nghị định 37/2026/NĐ-CP (ban hành 23/1/2026) hướng dẫn Luật. Điều 22 nêu nguyên tắc thực hiện, trong đó hàng rủi ro cao phải truy xuất, còn hàng ngoài diện bắt buộc có thể tự chọn thực hiện. Điều 23 quy định dữ liệu truy xuất tối thiểu, và yêu cầu vật mang dữ liệu phù hợp tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13275.
Thông tư 31/2026/TT-BCT của Bộ Công Thương, ban hành ngày 11/6/2026 và có hiệu lực từ 1/7/2026, áp dụng cho hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ. Hàng rủi ro cao phải truy xuất qua hệ thống VeriGoods của Bộ, hoặc qua hệ thống nội bộ có kết nối với VeriGoods. Bộ Công Thương cũng cho biết doanh nghiệp truy xuất tự nguyện có thể được gắn dấu "tích xanh".
Nghị định 372/2026/NĐ-CP (ban hành 29/9/2026, hiệu lực 1/1/2027) quy định về Nền tảng quốc gia do Bộ Công an xây dựng và vận hành. Truy xuất được thực hiện trên môi trường số thông qua mã UID. Hàng rủi ro cao bắt buộc, còn danh mục và lộ trình vẫn do bộ quản lý ngành quyết định.
Phần nào bắt buộc, phần nào là thực hành tốt
Đây là điểm dễ nhầm nhất. Theo các văn bản trên, yếu tố quyết định không phải là loại hình doanh nghiệp hay quy mô, mà là mức độ rủi ro của sản phẩm trong danh mục của bộ quản lý.

Yêu cầu bắt buộc (với hàng rủi ro cao):
Thực hiện truy xuất nguồn gốc theo danh mục và lộ trình của bộ quản lý ngành.
Với hàng thuộc Bộ Công Thương: định danh sản phẩm và khai báo dữ liệu trước khi hàng lưu thông. Dữ liệu gồm tên sản phẩm, xuất xứ, hình ảnh, đơn vị sản xuất hoặc kinh doanh, thương hiệu, số lô, hạn sử dụng và tiêu chuẩn chất lượng áp dụng. Hàng nhập khẩu thêm thông tin nhà nhập khẩu và nhà phân phối chính thức tại Việt Nam, nếu có.
Dữ liệu cung cấp phải đầy đủ, chính xác. Theo Thông tư 31/2026/TT-BCT, mã truy xuất có thể bị tạm dừng hiệu lực khi có dấu hiệu vi phạm hoặc nguy cơ mất an toàn.
Thực hành khuyến nghị (không phải yêu cầu của một điều luật cụ thể):
Tham gia truy xuất tự nguyện với sản phẩm chưa thuộc diện bắt buộc, nhất là khi đối tác hoặc thị trường nhập khẩu yêu cầu.
Chuẩn hóa dữ liệu lô và dữ liệu sản phẩm sớm, thay vì chờ đến sát hạn.
Bảo vệ vật mang dữ liệu bằng các biện pháp vật lý phù hợp, vì một mã dữ liệu đúng nhưng bị sao chép hoặc bóc dán lại thì giá trị chứng minh giảm đi.
Bốn điểm còn chưa chắc chắn
Văn bản đang được các bộ hoàn thiện, nên có những điểm chúng tôi chưa thể kết luận. Doanh nghiệp nên theo dõi và hỏi cơ quan quản lý hoặc luật sư khi cần.
Danh mục rủi ro cao của từng bộ. Một số bộ đã ban hành danh mục, một số khác vẫn ở giai đoạn dự thảo hoặc lấy ý kiến. Sản phẩm của bạn có thuộc diện bắt buộc hay không phụ thuộc vào danh mục cuối cùng của bộ liên quan.
Mối quan hệ giữa hệ thống của từng bộ và Nền tảng quốc gia. Nghị định 372/2026/NĐ-CP cho phép các hệ thống hợp pháp đang hoạt động tiếp tục được dùng và phải kết nối với Nền tảng quốc gia theo lộ trình. Thời điểm cụ thể phụ thuộc thông báo về việc nền tảng sẵn sàng, và chúng tôi chưa thấy mốc ngày cố định.
Thông tư 02/2024/TT-BKHCN còn áp dụng đến đâu. Thông tư này quy định về quản lý truy xuất nguồn gốc từ 1/6/2024. Qua các văn bản đã đọc, chúng tôi chưa xác nhận được việc nó bị thay thế hay bãi bỏ, nên chưa khẳng định theo hướng nào.
Hàng xuất khẩu. Ngoài quy định trong nước, mỗi thị trường nhập khẩu có yêu cầu riêng về nhãn và truy xuất. Phần này cần đối chiếu theo từng thị trường, và chúng tôi đã nêu một số ví dụ trong bài về tem chống giả cho nông sản xuất khẩu.
Doanh nghiệp nên chuẩn bị gì
Dù chưa chắc mình thuộc diện bắt buộc, sáu việc dưới đây thường không phí công, vì dữ liệu sản phẩm sạch và đầy đủ có ích cho cả quản trị nội bộ lẫn yêu cầu của đối tác.

Về mã GTIN, Điều 9 Nghị định 372/2026/NĐ-CP nêu rằng sản phẩm đã có GTIN thì dùng GTIN làm căn cứ, còn chưa có thì phải đăng ký trước khi tạo mã UID. Vì vậy, kiểm kê mã sản phẩm sớm giúp tránh nghẽn ở khâu này.
Về vật mang dữ liệu, Nghị định 37/2026/NĐ-CP yêu cầu phù hợp TCVN 13275 và khi giải mã phải có tối thiểu các thông tin ở Điều 23. Mã vạch hay mã QR đều là cách thể hiện thường gặp, và quan trọng là quét được ổn định trên bao bì thật.
Tem vật lý đóng vai trò gì
Khung pháp lý nói về dữ liệu và định danh. Nhưng dữ liệu chỉ có giá trị khi vật mang nó gắn đúng sản phẩm và không bị làm giả. Hai việc này khác nhau: dữ liệu trả lời sản phẩm đến từ đâu, còn tem là bằng chứng vật lý rằng hàng chưa bị can thiệp. Doanh nghiệp có thể tìm hiểu thêm về tem chống giả và tem niêm phong để kết hợp với dữ liệu truy xuất.
Nguyên Đạt Print in tem truy xuất mã duy nhất, tem niêm phong và tem chống giả cho nhiều ngành hàng. Chúng tôi cũng đang phát triển NDP Scan để gắn từng tem với dữ liệu lô. Việc kết nối với các hệ thống bên ngoài vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm, và chúng tôi không cam kết một tem hay một hệ thống nào đáp ứng sẵn yêu cầu của một nền tảng cụ thể.
Nếu bạn muốn trao đổi về dữ liệu lô và tem cho sản phẩm của mình, hãy gọi hotline 037 780 5298 hoặc để lại thông tin trên trang giải pháp truy xuất nguồn gốc.



Bình luận