Bộ Công an đề xuất nền tảng định danh hàng hóa quốc gia: Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?
Những diễn biến chính sách trong năm 2026 cho thấy hoạt động truy xuất nguồn gốc tại Việt Nam đang bước sang một giai đoạn mới. Thay vì chỉ hiển thị tên sản phẩm, nhà sản xuất hoặc hướng dẫn sử dụng, mã truy xuất được định hướng trở thành điểm kết nối giữa hàng hóa vật lý, dữ liệu của doanh nghiệp và hạ tầng quản lý nhà nước.
Đáng chú ý, Bộ Công an đã xây dựng dự thảo Nghị định về hoạt động định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa. Theo đề xuất, một nền tảng quốc gia cùng cơ sở dữ liệu quốc gia về sản phẩm, hàng hóa sẽ được hình thành, trong đó mã định danh duy nhất – UID – có thể được sử dụng để nhận diện từng sản phẩm hoặc lô hàng.
Đây là tín hiệu quan trọng đối với các doanh nghiệp sản xuất và phân phối: truy xuất nguồn gốc trong thời gian tới không chỉ là một công cụ truyền thông, mà còn có thể trở thành một phần của hệ thống quản trị và tuân thủ.
Bộ Công an đang đề xuất điều gì?
Theo thông tin được Bộ Công an công bố, dự thảo Nghị định gồm 8 chương, 40 điều, quy định về hoạt động định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc cho các ngành hàng mang tính rủi ro cao; nguyên tắc xây dựng, vận hành, kết nối, chia sẻ và khai thác nền tảng; đồng thời xác định quyền, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan.
Theo mô hình được đề xuất, Bộ Công an sẽ chủ trì xây dựng, quản lý và vận hành hạ tầng dữ liệu quốc gia, bảo đảm an ninh và an toàn hệ thống. Hoạt động quản lý chuyên ngành, kiểm tra chất lượng, giám sát thị trường và xử lý vi phạm vẫn thuộc trách nhiệm của Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương, cơ quan Hải quan và các bộ quản lý chuyên ngành.
Một số nội dung đáng chú ý gồm:
Tạo lập và quản lý mã định danh sản phẩm, hàng hóa – mã UID.
Định danh theo từng đơn vị sản phẩm hoặc theo lô sản xuất, kinh doanh.
Cho phép người tiêu dùng tra cứu thông tin qua ứng dụng quốc gia hoặc cổng thông tin quốc gia.
Ghi nhận nguồn gốc, xuất xứ, số lô, số sê-ri và lịch sử lưu thông của hàng hóa.
Kết nối, chia sẻ dữ liệu với các cơ sở dữ liệu và hệ thống chuyên ngành.
Cho phép doanh nghiệp kết nối các hệ thống quản trị sẵn có theo tiêu chuẩn kỹ thuật được quy định.
Thiết lập kênh để người tiêu dùng phản ánh khi phát hiện hàng hóa hoặc dữ liệu có dấu hiệu bất thường.
Trong mô hình định danh được đề xuất, mã QR đóng vai trò vật mang dữ liệu chứa UID. Giá trị thực sự nằm ở mã định danh, hồ sơ dữ liệu phía sau và các sự kiện được ghi nhận trong vòng đời hàng hóa. Một mã có thể gắn với từng sản phẩm hoặc từng lô, kèm trạng thái sử dụng, dữ liệu sản xuất, phân phối và lịch sử kiểm tra.
Người tiêu dùng có thể tra cứu những thông tin nào?
Theo định hướng được công bố, người tiêu dùng có thể sử dụng ứng dụng hoặc cổng thông tin quốc gia để quét mã QR chứa UID và tra cứu các thông tin như:
Tên, hình ảnh và thông tin nhận diện sản phẩm.
Đơn vị sản xuất hoặc kinh doanh.
Nguồn gốc, xuất xứ.
Số lô, số mẻ hoặc số sê-ri.
Hạn sử dụng, nếu có.
Tiêu chuẩn chất lượng áp dụng.
Trạng thái của mã định danh.
Lịch sử lưu thông trong chuỗi cung ứng.
Chứng chỉ số hoặc bằng chứng số liên quan.
Người dùng cũng được định hướng có thể gửi phản ánh khi phát hiện thông tin không chính xác hoặc nghi ngờ hàng giả, hàng kém chất lượng. Tuy nhiên, thông tin thực tế được hiển thị sẽ còn phụ thuộc vào quy định về phân quyền, bảo vệ dữ liệu và dữ liệu do các chủ thể trong chuỗi cung ứng cung cấp.
Doanh nghiệp sẽ phải chuẩn bị những gì?
Khi truy xuất nguồn gốc được kết nối với quản lý nhà nước, doanh nghiệp không thể chỉ tạo một trang giới thiệu rồi gắn QR lên bao bì. Một hệ thống có khả năng kết nối cần bắt đầu từ dữ liệu có cấu trúc và quy trình vận hành rõ ràng.
Chuẩn hóa danh mục sản phẩm
Doanh nghiệp cần thống nhất mã sản phẩm, tên thương mại, đơn vị tính, quy cách đóng gói, mã lô, ngày sản xuất, hạn sử dụng và số sê-ri. Nếu cùng một sản phẩm đang được gọi bằng nhiều tên hoặc nhiều mã ở bộ phận sản xuất, kho và kinh doanh, dữ liệu sẽ khó đối chiếu khi kết nối.
Xác định cấp độ định danh
Không phải ngành hàng nào cũng cần quản lý đến từng sản phẩm riêng lẻ. Doanh nghiệp cần xác định định danh theo sản phẩm, thùng, kiện, lô hay mẻ sản xuất dựa trên mức độ rủi ro, yêu cầu chuyên ngành và khả năng vận hành.
Ghi nhận các sự kiện trong chuỗi cung ứng
Truy xuất đúng nghĩa cần cho biết sản phẩm đã đi qua những công đoạn nào. Tùy mô hình, hệ thống có thể ghi nhận tiếp nhận nguyên liệu, sản xuất, đóng gói, nhập kho, xuất kho, giao cho nhà phân phối, kích hoạt hoặc thu hồi.
Phân quyền và xác định trách nhiệm dữ liệu
Nhà máy, kho, bộ phận chất lượng, đại lý và nhà phân phối có thể cùng tham gia cập nhật dữ liệu. Doanh nghiệp phải xác định ai được tạo mã, ai xác nhận sự kiện và ai có quyền điều chỉnh dữ liệu khi xảy ra sai sót.
Chuẩn bị khả năng kết nối
Hệ thống truy xuất nội bộ nên có kiến trúc mở, cho phép xuất dữ liệu và tích hợp qua giao diện lập trình ứng dụng khi tiêu chuẩn kết nối được công bố. Đây là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp tránh phải khai báo lại cùng một dữ liệu trên nhiều hệ thống khác nhau.
Vai trò của NDP Scan trong quá trình chuẩn bị của doanh nghiệp
NDP Scan được phát triển như một giải pháp truy xuất và xác thực tại cấp doanh nghiệp, kết hợp giữa giải pháp phần mềm quản lý dữ liệu và sản xuất tem định danh được gắn trực tiếp lên sản phẩm. Đây là một giải pháp khép kín, bảo mật cao với từng giai đoạn được thực hiện tại Nguyên Đạt Print mang lại sự yên tâm cho doanh nghiệp.
Bước đầu tiên là tiếp nhận và chuẩn hóa dữ liệu do doanh nghiệp cung cấp, bao gồm thông tin sản phẩm, hình ảnh, đơn vị sản xuất hoặc phân phối, nguồn gốc xuất xứ, số lô, số sê-ri, hạn sử dụng, chứng nhận, tài liệu kỹ thuật và các nội dung cần công khai cho người tiêu dùng. Đối với những ngành hàng có chuỗi cung ứng phức tạp, hệ thống có thể ghi nhận thêm các sự kiện như sản xuất, đóng gói, nhập – xuất kho, phân phối, kích hoạt bảo hành và phản hồi sau bán hàng.
Sau khi dữ liệu được chuẩn hóa, mã định danh và mã QR sẽ được khởi tạo theo từng sản phẩm, từng lô hoặc từng đơn vị tem, tùy theo yêu cầu quản lý. Trên NDP Scan, mỗi mã được liên kết với một hồ sơ dữ liệu riêng, giúp doanh nghiệp theo dõi số lượt quét, thời gian, khu vực và trạng thái xác thực. Khi quét mã, người tiêu dùng có thể kiểm tra thông tin sản phẩm, kết quả xác thực, lịch sử các công đoạn liên quan và những chứng nhận chất lượng được doanh nghiệp công bố trên cổng thông tin.
Ở lớp vật lý, Nguyên Đạt Print đồng thời sản xuất tem QR và serial biến đổi, kết hợp với các vật liệu bảo mật như tem VOID, tem vỡ, hologram hoặc lớp phủ cào. Những cấu trúc này giúp hạn chế việc bóc chuyển, tái sử dụng hoặc quét mã trước khi sản phẩm đến tay người mua. Những con tem được sản xuất tại Nguyên Đạt Print đảm bảo bảo mật thông tin của các doanh nghiệp, không tiềm ẩn rủi ro khi gia công tem bởi bên thứ ba.
Trong bối cảnh hạ tầng quốc gia và các hệ thống chuyên ngành tiếp tục hoàn thiện, NDP Scan được định hướng phát triển theo kiến trúc mở, sẵn sàng chuẩn hóa và kết nối dữ liệu khi tiêu chuẩn kỹ thuật, API và thủ tục đấu nối chính thức được ban hành. Việc kết nối thực tế sẽ được thực hiện theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền và phạm vi áp dụng đối với từng ngành hàng.
Liên hệ Nguyên Đạt Print để được tư vấn mô hình truy xuất nguồn gốc phù hợp với ngành hàng, quy trình sản xuất và hệ thống quản trị hiện có của doanh nghiệp.
Bình luận